ناگفتههایی از سازمان مجاهدین انقلاب قسمت اول
گفتوگو با حسین فدایی را از شهرری و فعالیتهای سیاسیاش در دوران نوجوانی شروع کردیم
و به 2 بار بازداشتش در قبرستان سه دختران شهرری و شیراز رسیدیم.
خاطراتی از زندان و ارتباط با شهید شاه آبادی گفت و از آنجا وارد ناگفتههای
مسائل داخلی سازمان مجاهدین انقلاب شد. وي در گفتگو با روزنامه ايران تأکید میکند
بسیاری از این مطالب برای اولین بار است که در رسانهها مطرح میشود.
نحوه آشنایی شما با مبارزینی که بعداً با هم سازمان مجاهدین انقلاب را تشکیل دادید، چگونه بود؟
اوایل سال 56 بازداشت شدم. در زندان اتفاقات جالبی افتاد و در آنجا خط و ربطهای سیاسی دستمان آمد، مجاهدین جدا، چپیها جدا؛ چپیها چند رقم هستند و مجاهدین خودشان یک دسته رجوی بودند و یک دسته میثمی؛ مذهبیون و روحانیون و علما و رگه هایی از طرفداران شریعتی هم بودند.
آنجا برای بالابردن معنویات و درک سیاسی خودمان برنامه ریزی کردیم. در کمیته مشترک که بودیم آقای محسن مخملباف را از اوین یا قصر به کمیته مشترک آوردند، در ساواک عرف بود کسی را که میخواستند آزاد کنند، 2 یا 3 ماه قبل او را به سلول انفرادی میبردند و او را از بند جدا میکردند و بعد آزاد میکردند تا تبادل اطلاعات صورت نگیرد، اما محسن مخملباف را به بند ما آوردند. آقای مخملباف بین دوستان ما با آقای عسگری و آقای اسلامی ارتباط گرفت و تمام تلاشش این بود که مسئله مجاهدین خلق را افشا کند و از طرفی دکتر شریعتی و بهزاد نبوی را جا بیندازد و این در کمیته مشترک اتفاق افتاد. از کمیته مشترک به اوین آمدیم و یک بند را به ما و کسانیکه تازه دستگیر شده بودند، اختصاص دادند، قدیمیها را بیرون برده بودند. در آنجا نیز مهدی ابریشمچی عضو کادر مرکزی و نفر دوم سازمان مجاهدین خلق(منافقین) را به بند ما آوردند، او در آنجا تلاش کرد که با من ارتباط بگیرد. همانجا نیز برای همه ما سؤال شد که اگر میخواهند او را آزاد کنند، چرا پیش ما آوردند، همه مشکوک شدیم. او فکر میکرد که توانسته بر ما تسلط پیدا کند، تصور خودش این بود. ما هم سعی کردیم تخلیه اطلاعاتیاش کنیم، چیزهایی نیز دست ما آمد. بعد از این بند، ما را به بند یک بردند، عدهای از زندانیان را بر اثر فشارها آزاد کردند، در حالیکه مبارزات مردم در بیرون هم دارد آرام آرام شکل میگیرد و فشارها زیاد میشود و رژیم تحت فشار تظاهرات قرار گرفته و مدام زندانیان سیاسی را آزاد میکند. عدهای را آزاد کردند و بعد هم ما را بردند به بند روحانیون که در آنجا علما بودند، البته بند، 2 طبقه بود، در طبقه یک، مارکسیستها بودند و یک طبقهاش نیز روحانیون بودند که بین روحانیون بودیم و در آنجا نیز رشد خوبی از نظر مبنایی پیدا کردم.
وقتیکه برای بار دوم ما آمدیم با این سابقه زندان، بین سیاسیون پیچید که عدهای از بچههای شهرری به زندان آمدهاند و از بچههای حزباللهی هستند. در زندان قصر آقای علی قنادها که با تیم آقای بهزاد نبوی بودند، البته اینها در ارتباط با مجاهدین خلق دستگیر شدند، ولی در زندان تقسیم بندی جدیدی شده بود و از مجاهدین، جدا شده بودند. با بعضی از دوستان دیگر ارتباط گرفتیم. پس یک رگه آقای محسن مخملباف بود و یک رگه دیگر آقای قنادها و بچههای دیگر بودند. وقتیکه ما از زندان آزاد شدیم در بیست و دو بهمن، یکی دو روز بعد از آزادی ما آقای قنادها آمد. آنها دو سه ماه قبل از ما آزاد شدند- و گفت که حضرت امام به ما پیغام داده است گروههای سیاسی که در ایران مبارزه میکنند، یکی شوند ـ و ما هم آمدهایم از شما دعوت کنیم، پنج شش گروه را دعوت کردهایم، منتظر بودیم که شما هم بیایید. ما بررسی و پیگیری کردیم و دیدیم که خبر درست است، یکی از طریق جلال الدین فارسی بود و یکی از طریق محمد منتظری بود، یکی از طریق شهید بهشتی و شهید مطهری بود، و از طریق دیگر ما مطمئن شدیم نظر امام این است و ما هم رفتیم و با اینها ارتباط برقرار کردیم ولذا شدیم هفتمین گروه و آخرین گروه که البته یک گروه بود بعد از ما به نام ابوذر که با آنها ارتباط گرفتیم و نیامدند، بالاخره این پایه سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی شکل گرفت.
جلسات ابتدایی برای تشکیل سازمان هم این گونه بود که هر کدام از گروههای 7 گانه، دو سه نفر نماینده داشتند که در جلسات مشترک صبح تا شب شرکت داشتند.
اسامی نمایندگان حاضر در جلسه را به خاطر دارید؟
از امت واحده آقایان بهزاد نبوی و محسن مخملباف و بعدها صادق نوروزی، از منصورون آقای محسن رضایی و ذوالقدر، از گروه فلاح آقای الویری، آقای فروتن، از گروه صف شهید بروجردی، براتی و صادقی، از موحدین آقای بخشنده، از بچههای خارج از کشور حسن واعظی و مصطفی تاجزاده، از گروه ما هم آقای عسگری و بنده. البته گاهی به حسب موضوعات افراد دیگری هم از گروه شرکت میکردند.
کارکردسازمان مجاهدین انقلاب در سال 58 چه بود؟
آن زمان ما هنوز نمیدانستیم که چه شده و ممکن بود هر اتفاقی بیفتد لذا یک جریان سیاسی روشن و روشنفکر و جوان پسند داشته باشیم و علنی نباشد یعنی غیرعلنی باشد و با مبارزه مسلحانه و آماده باشد تا اگر کودتایی خواست رخ دهد بتواند مبارزه کند و این تفاهم در بین بزرگان سیاسی نظام بود که سازمان مجاهدین انقلاب به عنوان شاخه نظامی انقلاب وجود داشته باشد و حزب جمهوری اسلامی به عنوان یک تشکل فراگیر عمومی و مردمی باشد. در شرایطی بودیم که بسرعت نهادهای انقلاب هم شکل میگرفت و بسرعت و لحظهای شکل میگرفت منتهی چون بچهها قبل از انقلاب آموزش دیده بودند و آماده بودند سریع همدیگر را پیدا میکردند وحتی ما با اجازه حضرت آیتالله مهدوی کنی و با هماهنگی ایشان اسلحه خانههای مخفی درست کرده بودیم و یکسری اسلحه مخفی کرده بودیم که اگر سلطنتطلبها و کودتاچیها کاری کردند و لازم شد بتوانیم این اسلحهها را دست مردم برسانیم و چون انسجام داشتیم و بچهها سیاسی بودند، خدمات شایستهای در آن زمان برای انقلاب صورت گرفت، خیلی از کودتاها که میخواست شکل بگیرد بچههای سازمان کشف و خنثی کردند و چون سازمان یکپارچه و منسجم بود، عدهای رفتند در اداره دوم ارتش، عدهای در اطلاعات کمیته، مثلاً اطلاعات سپاه را ابتدا بچههای سازمان مجاهدین انقلاب شکل دادند، یعنی در آن زمان یک فرد چند کار میکرد، یعنی من در عین حال که در کمیتههای انقلاب بودم، همزمان در سپاه و سازمان هم بودم، اینطور بود و همه بچهها این گونه بودند. در مورد گروه فرقان شاید صفر تا صد شناسایی و انهدام گروه فرقان را سازمان انجام داد و در هسته مرکزیشان رخنه کردند، کادر مرکزی در یک خانه تیمی بودند که اینها را کشف کردند و ریشهاش کنده شد. در بحث برخورد با کسانیکه داعیه استقلالطلبی خلقی داشتند، در کردستان و سیستان و بلوچستان و اداره زندان اوین که ضد انقلابها را میگرفتند و به آنجا میبردند، خب همه اینها را بچههای سازمان انجام میدادند.
دبیر کل چه کسی بود؟
ما دبیرکل نداشتیم، یک مجلس و شورای مشورتی 15 نفره بود. اول نمایندگان گروهها بودند، یعنی از هر گروهی یک نماینده بود که هماهنگ کننده بودند و تصمیم گیرنده اینها بودند. هر گروهی هم برای کار سیاسی، برای کار اعتقادی و برای هر بخش دیگری یکی دو نفر داشت که به صورت مشترک اداره میشد تا اینکه یک اساسنامه کلی آماده شد. مثلاً در بخش عضوگیری از امت واحده، آقای قدیانی بود و گروه ما (توحیدی بدر) هم بنده بودم و در بخش سیاسی از ما آقای عسگری، آقای اسلامی و آقای عاصف را داشتیم و در بخش اعتقادی آقای تقوی و شهیدقلمبر را داشتیم، در هر بخشی ما 2 یا 3 نیرو داشتیم.
عملاً اینطور بود که یک گروه در این هفت گروه محور باشد؟
در همین سال اول بچههای گروهها رفتند در دل کارهایی که برای حکومت لازم بود، در افغانستان یک تیم رفتند برای آموزش دادن مسلمانان که شهید قلمبر و سه نفر دیگر بود، در سیستان و بلوچستان یک تیم رفتند برای کمک کردن، یک تیم در دادستانی رفتند، یک عده به کمیته رفتند، یک عده به کردستان رفتند و عدهای هم به خوزستان رفتند. بعد آرام آرام بعضی از دوستان احساس کردند که تیم آقای بهزادنبوی و امت واحده، می خواهند در ستاد بمانند و اینجا را قبضه کنند و یک نگرانی در ذهنها بوجود آمد، این نگرانی فقط از این زاویه نبود بلکه از دو یا سه شبهه و یا سؤال ذهنی شروع شد، مثلاً سالگرد شریعتی بود آقای بهزادنبوی و تیمشان به همراه آقای الویری، یعنی گروه آقای الویری وگروه آقای نبوی دنبال این بودند که برای سالگرد شریعتی اطلاعیه بدهند و بعد اختلاف شد، اختلاف بالا گرفت و قرار شد پیش حضرت امام(ره) بروند، خدمت ایشان رفتند و امام فرمودند: «الان موقع بزرگداشت نیست بروید و کار کنید مملکت کار میخواهد»، برداشت دوستان این بود که لزومی ندارد ما اطلاعیه بدهیم و بعد آقای نبوی تصمیم گرفت و اطلاعیه داد و اینجا تقریباً کودتایی عمل کرد که یک سؤال جدی بوجود آمد، یا در یک نشست که تعداد زیادی از دوستان بودند و بحث میکردند آقای نبوی گفت: همانطور که امام رفته است درس خوانده و در فقه مجتهد شده است، ما هم در مسائل سیاسی مجتهدیم، خوب این هم یک تلنگر دیگری بوجود آورد و امثال این نوع موضع گیریهای داخلی که بعضیها هم ظهور و بروز بیرونی داشت، یک سؤال در ذهن بچههای متدین و حزب الهی سازمان بوجود آورد، و بعد هم وقتی دیدند اینها بنا دارند داخل ستاد بمانند و مسئولیتهای داخل سازمان را بهعهده بگیرند و کارهای اجرایی بیرون را دست بچهها بدهند، از طرف بدنه سازمان واکنش نشان دادند، در انتخابات مجلس مشورتی من رأی آوردم، ولی رأی آقای نبوی کمتر از رأی من بود، و این برایشان گران تمام میشود که جوسازیهایی را بوجود آوردند.
ماجرای بند 209 زندان اوین چه بود؟ آقای بهزادنبوی اخیراً گفته که سازمان مجاهدین انقلاب، زندان اختصاصی داشته؟
نه مطلقاً زندان نداشتیم. اما مدیریت بند 209 زندان اوين که بازداشت شدگان منافقین در آن بودند با بچههای سازمان بود. در شورای هماهنگی سازمان (شورای اجرایی) در رابطه با منافقین پیشنهاد کردم ظرفیتهای نیروهای سازمان مجاهدین انقلاب را برای مقابله با منافقین بگذاریم که بعضیها از همین طیف، موافق نبودند خیلی نیرو بگذاریم. میگفتند ممکن است سازمان متلاشی شود اما بالاخره سازمان تصمیمات خوبی گرفت و همکاریهای زیادی با سپاه و دادستانی انجام داد. اداره بخش اصلی بند 209 زندان که بند منافقین بود زیرنظر دادستانی و سپاه بود و کارهای اصلی را بچههای سازمان بر عهده داشتند من و آقای آرمین و آقای ذوالقدر و دیگر بچهها با هم بودیم. افراد دیگری هم دورادور در جریان بودند.
ظاهراً آقای آرمین هم نظراتی در مورد همکاری با مجاهدین خلق(منافقین) داشته است؟
در رابطه با توابین یعنی کسانی که اظهار ندامت و پشیمانی از همکاری با منافقین میکردند نظراتی بود که شاید تاکنون مطرح نشده باشد. در آن زمان عدهای از دستگیر شدگان مجاهدین خلق(منافقین)، تواب شدند و اعلام همکاری کردند آقای آرمین و دوستانشان پیشنهاد داشتند که چون توابها بچههای زرنگی هستند بیایند عضو سازمان مجاهدین انقلاب شوند. این یکی از نقاط اختلافی ما بود و ما مخالف بودیم که البته آقای آرمین و دوستانشان نتوانستند در مقابل نیروهای فقاهتی سازمان کاری انجام دهند. چون از نظر ما توابین، قابل اطمینان نبودند.
یکی از نکات قابل تأمل در مورد آقای نبوی ماجرای انفجار نخستوزیری بود. این ماجرا چه بازتابی در سازمان داشت؟
خوب در مورد این ماجرا تفاسیر بسیاری وجود دارد. در ماجرای انفجار نخستوزیری و شهادت عزیزان رجایی و باهنر، طرح برخی ابهامات از سوی نیروهای انقلاب، فشار سنگینی علیه آقای بهزادنبوی در جامعه شکل گرفت. آقای هاشمی رفسنجانی، سعی کرد این فضا را آرام کند لذا در همان زمان در یکی از خطبههای نماز جمعه، به طرفداری از آقای بهزاد نبوی برخاست و محکم از وی، دفاع کرد. در تحلیل این خطبهها در سازمان، آقای بهزاد نبوی گفت: «این شیخ میخواهد با این حرفها من را نمدمال کند.» که این اظهار نظر همان زمان هم باعث تعجب و شگفتی سایر اعضا شد.
نکته قابل تأمل این است که اینها سعی میکردند حرفهایشان علیه نیروهای انقلاب حتی علیه شهید بهشتی و شهید مطهری نماد بیرونی پیدا نکند لذا همواره در شکل بیرونی ظاهر را حفظ میکردند و هیچگاه صادقانه برخورد نمیکردند یا در مورد شهید بهشتی و حزب جمهوری اسلامی، همان مواضعی که بسیاری از مخالفین میگرفتند به صورت شوخی و جدی مطرح میکردند. اینها حتی حاضر نبودند در پاسخ به سؤالها و نامههای مردم از متن کتابهای شهید مطهری استفاده شود و میگفتند ما خودمان نظر داریم و تعجب برانگیز است که تلاش میکردند تبلیغ کنند ما مخالف شهید بهشتی و شهید مطهری هستیم.
باند مهدی هاشمی معدوم هم در سازمان نفوذی داشت؟
یکی از مسائلی که در سازمان وجود داشت و خیلی تأمل برانگیز بود این بود که یک روزی دیدم که مخالفان نماینده امام، اصرار دارند مهدی هاشمی معدوم عضو رسمی سازمان مجاهدین انقلاب بشود. این مسئله خیلی برای ما سنگین بود.
گروه توحیدی صف قبل از این که با سازمان پیوند بخورد، دو جناح داشت. یک جناح تندرو که بیشتر به شهید محمد منتظری وصل بودند و جناح دیگری هم داشت که اختلافات داخلی داشتند. تحلیل شهید محمد منتظری این بود که بهزاد نبوی انگلیسی است و قابل اعتماد نیست. در یک برهه از زمان جناح بهزاد نبوی یک حمله سنگین را علیه شهید محمد منتظری و فکر و جریان او داشتند اما بعداً دیدیم که این جریان برعکس شد و آمدند و گفتند که سیدمهدی هاشمی که آن زمانها خود را خیلی نزدیک به محمد منتظری نشان میداد را عضوگیری کنیم و این برای ما ثقیل بود که این دو نظر با هم نمیخواند و معنی نمیدهد و در نتیجه با مخالفت جدی دوستان این مسئله منتفی شد.